GümüÅŸ

GümüÅŸ, elementlerin periyodik tablosunda simgesi Ag olan, beyaz, parlak, deÄŸerli bir metalik element. Atom numarası 47, atom ağırlığı 107,87 gramdır. Ergime noktası 961,9 °C, kaynama noktası 1950 °C ve özgül ağırlığı da 10,5 g/cm³'tür. ÇoÄŸu bileÅŸiklerinde +1 deÄŸerliklidir. Ag sembolü Latince argentum kelimesinden gelir.

GümüÅŸ, ışığı çok iyi yansıtan, dövülebilen, sünek bir metaldir. Bir gram gümüÅŸten 2 km uzunluÄŸunda ince tel çekilebilir. Atmosferde oksitlenmeye karşı büyük bir mukavemet gösterir. Bakırdan daha zor, altından ise daha kolay oksitlenir. GümüÅŸ eÅŸya üzerindeki kararmanın sebebi, havadaki hidrojen sülfür ve yumurta gibi bazı yiyeceklerde bulunan kükürttür.

GümüÅŸün Tarihi

GümüÅŸ çok eski zamanlardan beri bilinmekle birlikte yine de altın ve bakırdan sonra keÅŸfedilmiÅŸtir. Altın az olmasına raÄŸmen, dünyanın her yanına yayılması sebebiyle daha önce kullanılmaya baÅŸlanmıştır. Ayrıca tabii halde gümüÅŸ az olup, çok derinlerde bulunuyordu. GümüÅŸün M.Ö. 3100yıllarında Misirlılar ve M.Ö. 2500 yıllarında Çinliler vePersler tarafından kullanıldığı belirtilmiÅŸtir. Yunan tarihindeAtina'daki gümüÅŸ madenlerine rastlanır. M.Ö. 800 yıllarına doÄŸru gümüÅŸ, Nil nehri havalisinde para olarak kullanılmaya baÅŸlanmıştır. GümüÅŸü ilk olarak RomalılarıniÅŸlemeye baÅŸladıkları iddia edilmektedir. Endüstri ilerledikçe daha karışık ve saf olmayan gümüÅŸ filizleri üzerinde çalışılmaya baÅŸlandı. Bugün gümüÅŸ büyük bir nisbette bakır, kurÅŸun ve çinko üretimindeki yan ürünlerden elde edilir.

DoÄŸada BulunuÅŸu

Çok eskiden gümüÅŸ, dünyanın birçok yerlerinde az miktarda bulunan doÄŸal gümüÅŸ kaynaklarından elde ediliyordu. DoÄŸal gümüÅŸ; saf veya daha çok altın, bakır, civa ve diÄŸer metallerle alaşımlar halinde bulunuyordu. Norveç’te, GüneyPeru’da, Colorado’da kazılarda iÅŸlenmiÅŸ büyük külçeler bulunmuÅŸtur. Ä°spanya’da1860’ta sekiz tonluk bir külçe çıkartılmıştır. GümüÅŸ, daha çok yer kabuÄŸuna dağılmış bileÅŸikler halinde bulunur. En çok rastlanan gümüÅŸ filizleri; argentit (Ag₂S) ve gümüÅŸ klorür (AgCl) olmaktadır. Arsenik veya antimonla karışmışsülfür filizleri de vardır.

GümüÅŸün Kullanılışı

GümüÅŸ’ün tüketildiÄŸi alanları sıralayacak olursak; fotoÄŸraf sanayii, elektronik, para imalatı, süs eÅŸyası ve takı-mücevher yapımı, alaşım üretimi ve diÅŸçiliktir. Ayrıca, yapay yaÄŸmur yaÄŸdırmakta, ayna sırlarının yapımında, bilgisayar röle kontaklarında, pil yapımında da kullanılmaktadır. GümüÅŸ elektriÄŸi çok iyi geçirdiÄŸinden ve kolayca tel haline geldiÄŸinden eskiden elektrik teli olarak da kullanılmaktaydı. Fakat nadir bulunması ve kıymeti dolayısıyla, artık bu amaçla kullanılmamaktadır.

Bugün daha ziyade takı ve mücevher üretimiznde, süs eÅŸyası üretiminde, ayna yapımında, fotoÄŸrafçılıkta, bazı ilaçlar ve alaşımların hazırlanmasında kullanılır.

GümüÅŸden üretilen paralar, %90 gümüÅŸ, %10 bakır alaşımından yapılmıştır.

Mücevher ve takı yapımında kullanılan gümüÅŸün ayarı 925 ayardır. 925 ayar gümüÅŸ %92,5 gümüÅŸ ve %7,5 bakırdan oluÅŸmaktadır.